Cuộc thi sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng Hải Phòng - Sân chơi bổ ích cho học sinh

30/09/2018 (GMT+7)

Lễ tổng kết và trao giải thưởng Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng Hải Phòng năm 2018 được tổ chức sáng ngày 22/9/2018, tại Trường quay Đài Phát thành và Truyền hình Hải Phòng. Đây là lần thứ 2 Cuộc thi được tổ chức cấp thành phố, dành cho các em học sinh trong độ tuổi từ 6 đến 19 tuổi, đã thu hút được đa dạng đối tượng tham gia. Điều này thêm một lần khẳng định mục tiêu của Cuộc thi là khơi dậy và phát huy khả năng tư duy, tiềm năng sáng tạo và  niềm đam mê khoa học kỹ thuật của các em thanh thiếu niên nhi đồng trong toàn thành phố; tạo sân chơi bổ ích giúp các em trau dồi kiến thức, luyện tập kĩ năng sáng tạo, xây dựng ước mơ trở thành nhà sáng chế trong tương lai. 

Với vai trò là cơ quan thường trực Cuộc thi, Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật Hải Phòng (Liên hiệp Hội) đã phối kết hợp tích cực cùng Sở Giáo dục và Đào tạo, Thành đoàn TNCS HCM, Sở Khoa học và Công nghệ triển khai tổ chức Cuộc thi trên toàn thành phố. Sau hơn 2 tháng phát động, tháng 6/2018, cơ quan Thường trực Cuộc thi đã tiến hành kiểm tra đôn đốc, hướng dẫn tác giả, nhóm tác giả thuyết minh các đề tài, mô hình, sản phẩm dự thi nhằm phát hiện ý tưởng sáng tạo và hỗ trợ các em nâng cao ý tưởng, hoàn thiện các mô hình, sản phẩm dự thi. Tổ chức hướng dẫn các tác giả hoàn thiện hồ sơ tham gia Cuộc thi một cách tận tình, chu đáo. Trong Cuộc thi lần thứ 2 này, ban tổ chức đã tiếp nhận gần 100 đề tài, mô hình, sản phẩm tham gia dự thi từ các đợn vị trường học, cơ sở giáo dục trong toàn thành phố.

Nhằm đánh giá các đề tài, mô hình, sản phẩm dự thi được chính xác, công tâm, khách quan Ban tổ chức đã thành lập các hội đồng giám khảo chuyên ngành để đánh giá, chấm điểm các mô hình, sản phẩm; đề xuất các giải theo Thể lệ Cuộc thi. Theo đó Ban tổ chức Cuộc thi đã lựa chọn và mời 17 chuyên gia, các nhà khoa học, nhà quản lý, các thầy cô giáo có kiến thức chuyên sâu, nhiều kinh nghiệm tham gia chủ trì nhiều đề tài, công trình khoa học, tham gia nhiều hội đồng nghiệm thu, đánh giá các đề tài, mô hình, sản phẩm tham gia 05 Hội đồng giám khảo bao gồm:

1. Hội đồng lĩnh vực Đồ dùng dành cho học tập; 

2. Hội đồng lĩnh vực Phần mềm tin học; 

3. Hội đồng lĩnh vực Sản phẩm thân thiện với môi trường; 

4. Hội đồng lĩnh vực Các dụng cụ sinh hoạt gia đình và đồ chơi trẻ em;

5. Hội đồng lĩnh vực Các giải pháp kỹ thuật nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế. 

Mỗi hội đồng có 01 chủ tịch hội đồng; 04 thành viên và 01 thư ký.

Sau khi thành lập các hội đồng, Ban tổ chức Cuộc thi đã tổ chức cuộc họp với tất cả các thành viên của 05 hội đồng khoa học chuyên ngành để quán triệt, thống nhất quan điểm, phương pháp đánh giá, cách thức chấm điểm; quy định thang điểm cho các giải, làm cơ sở để các Hội đồng sau khi đánh giá sẽ chấm điểm và đề xuất các giải theo thể lệ đảm bảo khách quan, khoa học, công tâm, dân chủ, công bằng và chính xác. Theo tinh thần trên, dưới sự chủ trì của Chủ tịch các hội đồng, các hội đồng đã làm việc hết sức khẩn trương và nghiêm túc, vừa phát huy tính độc lập, tôn trọng đánh giá, nhận xét của cá nhân từng thành viên hội đồng, đồng thời vừa phải đưa ra tập thể hội đồng thảo luận công khai, thống nhất thể hiện sự nghiêm túc, công tâm và minh bạch, yếu tố bắt buộc phải có trong một Cuộc thi.

Tất cả các hội đồng đều tổ chức từ 1 - 2 cuộc họp để nghe từng thành viên báo cáo phần nhận xét, đánh giá của mình về từng mô hình, sản phẩm. Trường hợp cần làm rõ thêm nội dung, ý nghĩa, giá trị của sản phẩm, Chủ tịch hội đồng chuyên ngành đã mời các tổ chức, cá nhân, các tác giả lên báo cáo, trình diễn đề tài, mô hình, sản phẩm của mình. Không ít trường hợp sau khi nghe trình bày thực tế cùng với nghiên cứu hồ sơ thuyết minh đề tài thì việc nhận xét, đánh giá của cá nhân các thành viên và tập thể hội đồng có nhiều thay đổi, thực tế và chính xác hơn. 

Với phương pháp làm việc thận trọng, nghiêm túc, khoa học, dân chủ và minh bạch như trên; căn cứ Thể lệ Cuộc thi, thang điểm quy định, các Hội đồng giám khảo chuyên ngành đề xuất và Ban tổ chức đã lựa chọn, đề nghị thành phố trao tặng Giải thưởng cho 25 đề tài, mô hình, sản phẩm, trong đó có 01 giải Đặc biệt; 03 giải Nhất; 04 giải Nhì; 09 giải Ba và 09 giải Khuyến khích.

Những mô hình sản phẩm tham gia Cuộc thi cho thấy các em đã thực sự có ý tưởng, phản ánh sự phát triển của tư duy sáng tạo khoa học kỹ thuật từ thực tiễn, trong học tập, sản xuất và trong đời sống hàng ngày. Một số đề tài, mô hình, sản phẩm có tính sáng tạo được ứng dụng trong giảng dạy, học tập tại các nhà trường, trong đời sống. Các đề tài, mô hình, sản phẩm đạt giải đã thể hiện rõ tính ham học hỏi, tư duy nghiên cứu của lứa tuổi thanh thiếu niên, nhi đồng và là niềm tự hào của tuổi trẻ thành phố; là cơ sở để hình thành những nhà sáng tạo trẻ, các nhà khoa học tương lai, tiếp tục sáng tạo và ứng dụng sáng tạo vào học tập, sản xuất và đời sống. Cuộc thi đã thực sự trở thành sân chơi bổ ích về cho các em học sinh lứa tuổi ngồi trên ghế nhà trường, tạo nền tảng, hành trang cho các em bước vào cuộc sống trong tương lai.  

Một số đề tài, mô hình, sản phẩm tiêu biểu, nổi bật như: Đề tài: “Máy khuấy, đảo khí cho đầm nuôi trồng thủy bằng năng lượng gió” của nhóm tác giả Đào Đình Bình, Nguyễn Ngọc Ánh, Trịnh Hoàng Giang, Nguyễn Hoàng Huy và Đặng Phương Nam trường THCS Chu Văn An đạt Giải đặc biệt của Cuộc thi. Đề tài hướng đến tận dụng năng lượng gió khu vực bãi triều, ven biển và năng lượng mặt trời nhằm thay thế các máy sục khí bằng điện để tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường bên cạnh đó còn giảm chi phí cho người nông dân khi nuôi trồng thủy sản, giảm bớt khó khăn trong việc đầu tư vốn, đảm bảo hiệu quả kinh tế, phát triển nền nông nghiệp của nước nhà. Hệ thống hoạt động an toàn, sử dụng đơn giản, hiệu quả và có thể áp dụng rộng rãi trong thực tế. 

Sản phẩm: “Bảng cuốn thông minh” của nhóm tác giả Nguyễn Hải Nam và Phạm Phương Trinh trường THCS Quán Toan dược hình thành từ những bất cập trong sử dụng bảng truyền thống. Các em đã nhận thấy ở nhiều môn học, để có chỗ ghi lại kiến thức mới, thường phải xóa một phần kiến thức đã được ghi trên bảng. Việc xóa bảng này lại tạo ra bất cập khi cần đối chiếu hoặc nhấn lại trọng tâm kiến thức của tiết học. Bên cạnh đó, rất ít thầy cô sử dụng hết được diện tích của bảng truyền thống vì bảng được bố trí theo quy định chung, để viết được ¼ diện tích chiều cao bảng, người viết phải với lên hoặc lom khom, khụy gối. Những tư thế không đảm bảo được sức khỏe mà còn ảnh hưởng đến tính thẩm mỹ cho người sử dụng. Cũng từ đó, các em đã nảy ra ý tưởng và chế tạo ra Bảng cuốn thông minh với nhiệm vụ lưu giữ, tái hiện kiến thức tùy theo mục đích, yêu cầu của người sử dụng. Bên cạnh đó, sản phẩm giúp người dùng giữ được tư thế thoải mái, đĩnh đạc tránh ảnh hưởng xấu cho sức khỏe, từ đó, việc học tập trở nên hiệu quả hơn. Sản phẩm được trao giải Nhất của Cuộc thi.

Sản phẩm Mũ bảo hiểm an toàn và thông minh của nhóm tác giả Nguyễn Quyết Thắng và Đỗ Văn Duy trường THPT Quốc Tuấn, huyện An Lão. Từ thực tế không đội mũ bảo hiểm hoặc đội mũ bảo hiểm mà không cài quai của một bộ phận người dân và học sinh, gây ra những tai nạn đáng tiếc khi tham gia giao thông, các em đã trăn trở và chế tạo ra sản phẩm thông minh này. Sản phẩm đạt chuẩn, có cấu tạo 3 lớp với chức năng: học sinh phải đội mũ và cài quai thì xe mới chạy, nếu không sẽ phát ra âm thanh cảnh báo, bênh cạnh đó còn có tác dụng chống trộm, bảo vệ xe… Sản phẩm cũng được trao giải Nhất của Cuộc thi...

Qua tổng hợp các đề tài, mô hình, sản phẩm dự thi thì cho thấy, từ những ước mơ, khát vọng giải quyết các yêu cầu đòi hỏi của việc học tập, sinh hoạt và cuộc sống thường ngày, các em đã bằng sự tư duy, sáng tạo của mình, vận dụng những kiến thức được học, tận dụng những vật liệu gần gũi, sẵn có, để chế tạo ra sản phẩm, mô hình hoặc hiện thực hóa ý tưởng có thể áp dụng trong thực tiễn, mang lại hiệu quả nhất định.  Điều đặc biệt là đa số các đề tài, mô hình, sản phẩm các em thực hiện đều dành sự quan tâm đến những người bị thiệt thòi, còn khó khăn, vất vả trong xã hội.

Cuộc thi này giúp nuôi dưỡng cho các em lòng say mê, không chỉ là say mê của một cá nhân mà còn là sự say mê của các tầng lớp học sinh, từ những em nhỏ nhất 7-8 tuổi rồi đến lứa tuổi thanh niên rồi nhưng vẫn thích, vẫn đam mê với sự sáng tạo khoa học, kỹ thuật. Điều đặc biệt là các đề tài, mô hình, sản phẩm dành sự quan tâm đến những người bị thiệt thòi, còn khó khăn, vất vả trong xã hội là rất nhiều.

ThS. Hoàng Minh Ngọc, Tổng Thư ký Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật Hải Phòng, Phó trưởng ban tổ chức Cuộc thi cho biết: “Đây là lần thứ 2 Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng cấp thành phố được tổ chức và là năm đầu tiên thành phố giao cho Liên hiệp Hội làm cơ quan Thường trực Cuộc thi; thời gian phát động, tiếp nhận và chấm điểm các mô hình, sản phẩm rất gấp, đúng vào dịp các em học sinh và các trường tập trung vào việc thi cử, kết thúc năm học nhưng với tinh thần quyết tâm cao cùng sự vào cuộc hiệu quả của các ngành, đặc biệt là ngành Giáo dục - Đào tạo nên Cuộc thi đã nhận được sự tham gia tích cực, hồ hởi của học sinh, của các trường học trên địa bàn thành phố. Ghi nhận có tới gần 100 đề tài, mô hình, sản phẩm của các tác giả và nhóm tác giả tham gia.  Nhiều sản phẩm có ý tưởng sáng tạo đa dạng, phong phú, có khả năng áp dụng vào thực tế học tập, vui chơi giải trí, sản xuất và đời sống; có những lĩnh vực tư duy sáng tạo vượt quá tuổi đời của tác giả. Điều đó phản ánh sự đam mê, quyết tâm gắn học đi đôi với hành, vận dụng những tri thức, kỹ năng đã được học, tìm tòi, sáng tạo những đề tài, sản phẩm hữu ích, góp phần phục vụ sản xuất, đời sống, học tập, từng bước góp phần xây dựng, phát triển quê hương, đất nước. Cuộc thi thực sự là sân chơi bổ ích cho thanh thiếu niên nhi đồng thành phố”.

Ngọc Minh